"Cudze chwalicie, swojego nie znacie"

Mniszek lekarski (pospolity) - Taraxacum officinale (lub Taraxacum vulgare), "dmuchawiec" to pospolity chwast występujący na naszych łąkach, trawnikach, ogródkach, polach. Ze względu na bogaty skład związków czynnych wywiera między innymi działanie żółciopędne na wątrobę i drogi żółciowe.

Sok mleczny, znajdujący się we wszystkich częściach rośliny, jest emulsją zawierającą, jako podstawowy składnik czynny, rozpuszczalną gorzką substancję - teraksacynę, o nie ustalonej dotąd budowie. Towarzyszą jej białka, żywica, inozyt, trójterpeny, tarakserol i taraksasterol, cholina, laktucerol, kauczuk. Oprócz tych związków wykryto w korzeniach inulinę, fruktozę, kwasy organiczne, trójterpeny (m.in.b-amyranę, garbniki, flobafeny), a także olejek eteryczny.

Mniszek i jego przetwory działają w dwóch podstawowych kierunkach, co wielokrotnie potwierdzano badaniami farmakologicznymi i klinicznymi. Pierwszym z nich jest pobudzający wpływ na wytwarzanie żółci przez wątrobę oraz ułatwienie jej przepływu przez drogi żółciowe do dwunastnicy. Następuje wówczas zwiększenie kurczliwości tych przewodów, zwłaszcza pęcherzyka żółciowego i tym samym przeciwdziałanie zastojowi żółci. Związki czynne mniszka mają również korzystny, aczkolwiek ograniczony wpływ na czynność wydzielniczą trzustki, a zatem i na normalizację całego procesu trawienia. Drugim kierunkiem jest działanie moczopędne, przede wszystkim przez zwiększenie przesączania w kłębkach nerkowych. Ważna jest też zdolność niektórych substancji mniszka do tworzenia rozpuszczalnych w środowisku wodnym kompleksów ze szkodliwymi metabolitami, powstających w organizmie człowieka. Jest to działanie odtruwające i oczyszczające. Ponadto mniszek powoduje rozkurcz niektórych mięśni gładkich, jeżeli są w stanie częściowego skurczu, co ma znaczenie w usprawnieniu przepływu żółci i moczu. Wywiera także korzystny wpływ na czynność fagocytarną białych ciałek krwi, a przypuszcza się, że pobudza również wytwarzanie interferonu, substancji o właściwościach przeciwwirusowych.

Kocanka piaskowa

Kocanka piaskowa - Helichrysi inflorescentia - jest to pospolita roślina rosnąca szczególnie na niżu i w suchych lasach, zaroślach, przydrożach, zwłaszcza na glebach piaszczystych (stąd nazwa).

Kocanka piaskowa zawiera ok 0,8 % związków flawonoidowych: glikozydy naryngeniny, apigeniny i kemferolu, izosalipurozyd (pochodna chalkonu), używany za główny składnik, przypuszczalnie jest artefaktem, żółte barwniki arenol i homoarenol, karotenoidy, ftalidy, olejek i ślady skopoletyny.

Wyciągi z kwiatostanów działają żółciopędnie, żółciotwórczo i rozkurczająco. Stosowane są w chorobach wątroby spowodowanych zmianami czynnościowymi i niedostatecznym wytwarzaniem żółci, w przewlekłych stanach zapalnych dróg żółciowych i atonii pęcherzyka żółciowego.

Jarosław Chojnacki (Jarko)

Powrót »